<autor: chief>

Z cała pewnością rejon ten należy do jednych z ciekawszych na Podtatrzu, zarówno pod względem ciekawej budowy geomorfologicznej w postaci ostańców „wyrastających z nikąd”, ogromnego znaczenia, jakie odegrał w czasie „kształtowania” się Karpat, często dość rzadko spotykanymi formacjami skalnymi, czy bogatą obecnością wielu kwiatów, w tym gatunków wapieniolubnych.
Jako całość Pieniński Pas Skałkowy (PPS) nawiązuje kształtem do Karpat, tworząc charakterystyczny łuk. Zaczyna się od zachodu w rejonie w okolicach Wiednia/Bratysławy i łukiem Karpat przebiega przez Słowację – Polskę – Słowację – Ukrainę – Rumunie. Ma długość ok. 600 km, a jego szerokość waha się miedzy kilkaset metrów, a 21 km. Największa wysokość osiąga w Pieninach i Małych Pieninach.

Pod koniec ery paleozoicznej dochodziło do przybliżania do siebie płyt kontynentalnych. W związku z ich kolizjami następowały np. w karbonie (359 – 299 mln lat temu) hercyńskie/waryscyjskie ruchy górotwórcze (właśnie wtenczas powstały skały krystaliczne Tatr - metamorficzne, granitoidy). Doszło do powstania jednego superkontynentu Pangei, który już istniał w permie.

źródło grafiki: http://oldwww.upol.cz/resources/geology/paleogeografie.html (zmienione)

W triasie Pangea zaczęła się rozpadać na mniejsze kontynenty i właśnie to było przyczyną powstania zbiornika morskiego, w którym tworzyły się skały PPS.

W górnym triasie powstała strefa ryftowa w południowych granicach platformy północnoeuropejskiej i od tej strefy powstawała nowa skorupa oceaniczna, rozszerzając się, tworząc basen pieniński, który zaczął być ograniczony dwoma grzbietami: od północy g. Czorsztyński, a od południa g. Andrusova/egzotykowy.

Basen ten rozrastał się przez jurę dolną i środkową, gdzie z końcem jury środkowej, ryft powodujący poszerzanie się basenu przemieścił się na północ od grzbietu czorsztyńskiego (z powrotem pod platformę północnoeuropejską) i podobnie jak w przypadku basenu pienińskiego, w wyniku ryftu zaczęła rozwijać się nowa skorupa oceaniczna, a tym samym nowy basen, magurski (Beskidy). Pod koniec jury środkowej szerokość basenu pienińskiego wynosiła 250-300 km.

W związku z rozrastaniem się basenu magurskiego, w rejonie pienińskim na północ od grzbietu Andrusova doszło do powstania strefy subdukcji, w której przez górna jurę i kredę basen pieniński był redukowany (płyta oceaniczna PPS podsuwała się pod płytę kontynentalną (pod grzbiet Andrusova). W końcu na przełomie kredy górnej i paleocenu (era kenozoiczna) kole 65 mln lat temu doszło do fałdowania skał pienińskiego pasa i powstanie płaszczowin, nasuwających się jedna na drugą w kierunku północnym. Basen PPS miał już tylko szerokość ok. 50 km.

W paleocenie-eocenie-oligocenie na sfałdowanych jednostkach skałkowych powstawał tzw. osłona skałkowa. W końcu na przełomie oligocenu i miocenu oraz w miocenie doszło do kolizji płyt kontynentalnych (grzbietu czorsztyńskiego z Andrusovym), w wyniku, czego nastąpiło ponowne fałdowanie (także skał osłony) i wydźwignięcie PPS (w tym samym czasie zaczęły wypiętrzać się Tatry). PPS ograniczył swoja szerokość od 200 metrów do 20 km.

W pliocenie w wyniku erozji rzecznej i denudacji skały mniej odporne (piaskowce, łupki, margle) ulegały zniszczeniu i zaczęły odsłaniać się utwory jednostek skałkowych (często w formie pojedynczych ostańców) i pod koniec pliocenu (ok. 2 mln lat temu) PPS był już uformułowany w kształcie przybliżającym dzisiejszy.

Pieniński Pas Skałkowy cechuje bardzo bogata szata roślinna, związana z występowaniem skal węglanowych. Dzięki temu znacząco się odróżnia od otaczającego ja dość monotonnego fliszu (piaskowce, łupki, mułowce). Na skałach tych można spotkać wiele rzadkich, endemicznych i reliktowych kwiatów, jak: mniszek pieniński, pszonak pieniński, rozchodnik ostry, chryzantema Zawadzkiego, dębik ośmiopłatkowy, szarotka alpejska, skalnica gronkowa,.....Na terenie Pienin i ostańców PPS można znaleźć stanowiska reliktowej sosny zwyczajnej.

muszlowiec górno jurajski ze Skałki Rogoźnickiej. W jej pobliżu znajduje się nieczynny łom, który od 1961 r. jest rezerwatem przyrody, ze względu na nagromadzenie dużej ilości skamieniałości. Miejsce to jako jedyne w Polsce zostało wpisane w 1989 r. na Listę Światowego Dziedzictwa Geologicznego UNESCO, jako wysokiej klasy obiekt naukowy o międzynarodowym znaczeniu paleologicznym i stratygraficznym.