<opracował: Marcyś>

Poniższy opis Gorców jest subiektywnym opisem ciekawego, i chętnie odwiedzanego rejonu Beskidów, autor opisu nie interesuje się geologią, ani nie są mu znane szczegóły dotyczące fauny, czy też flory. Spędził jednak wędrując przez Gorce wiele czasu, odwiedzał te góry o każdej porze roku, a ponieważ aż dotąd Gorce nie doczekały się opisu na tych stronach, więc postanowił wypełnić tę lukę. Przyznać przy tym należy, że oprócz licznie przez turystów obleganych Maciejowej i okolic Turbacza, znajdziemy wiele miejsc znacznie spokojniejszych, gdzie będziemy mogli spędzić w samotności czas sam na sam z górską przyrodą, a w okolicah położonych poza Parkiem Narodowym, wędrując bez szlaku mamy niemal gwarancję, że nie spotkamy nikogo.

Na terenie części Gorców w roku 1981 utworzony został Park Narodowy.

Geografowie określając granicę Gorców wskazują na dolinę Raby (od Rabki do Mszany Dolnej) – odcinek ten pokrywa się w przybliżeniu z drogą Rabka Mszana Dolna (oraz linią kolejową na tej trasie), dolinę Mszanki (od Mszany Dolnej po Przełęcz Przysłop), dalej dolinę Kamienicy, aż do jej ujścia do Dunajca – odcinek ten pokrywa się w przybliżeniu z drogą Mszana Dolna – Lubomierz – Lubomierz Przysłop – Szczawa – Kamienica - Zabrzeż. Aż dotąd Gorce graniczą z Beskidem Wyspowym. Dalej od Beskidu Sądeckiego oddziela Gorce dolina Dunajca, aż po Krościenko nad Dunajcem – w przybliżeniu odcinek ten pokrywa się z drogą Zabrzeż – Krościenko. Dalej Dolina Krośnicy, aż po Przełęcz Snozka (Krośnicką) oddziela Gorce od Pienin, następnie zaś – ponownie dolina Dunajca, następnie Czarnego Dunajca stanowi granicę pomiędzy Gorcami a Kotliną Nowotarską – odcinek ten pokrywa się w przybliżeniu z drogą Krościenko – Przełęcz Snozka (Krośnicka) – Dębno Nowy Targ – Ludźmierz. Od Ludźmierza granicę Gorców stanowi Lepietnica, dalej Przełęcz Sieniawska (w pobliżu stacja kolejowa Pyzówka), wreszcie Dolina Raby aż do Rabki (ostatni odcinek pokrywa się w przybliżeniu z linią kolejową).

Ważniejsze miasta leżące wokół Gorców to Nowy Targ, Rabka, Krościenko nad Dunajcem i Mszana Dolna. Inne (ważniejsze z turystycznego punktu widzenia) miejscowości to Rdzawka, Koninki (oraz Poręba Wielka i Górna), Lubomierz, Szczawa, Kamienica, Ochotnica, Czorsztyn (położony już w Pieninach), Kluszkowce, Łopuszna.
Niejako na pograniczu Gorców leżą Ludźmierz ze znanym sanktuarium Matki Bożej Ludźmierskiej oraz Dębno ze słynnym drewnianym kościółkiem, którego wnętrza znane są choćby z filmu Janosik.  

Co warto zobaczyć

Gorce porośnięte są pięknymi lasami, nie brak jednak przepięknych polan, które zwłaszcza w wyższych partiach gór umożliwiają podziwianie pięknych widoków, szczególnie ciekawie prezentują się stąd Tatry.
Gorce zbudowane są w ten sposób, że od najwyższego szczytu – Turbacza (1310 m.) rozchodzą się niemal promieniście poszczególne pasma. Wyłamuje się z tej konstrukcji jedynie pasmo Lubania (1211 m.), odcięte zresztą stosunkowo nisko położoną Przełęczą Knurowską (846 m.). Większość tras w Gorcach prowadzi zatem na lub przez Turbacz. Ja szczególnie polecam wejście na Turbacz z miejscowości Niedźwiedź zielonym szlakiem przez Orkanówkę (tu muzeum Władysława Orkana) i Turbaczyk, trasę z Lubomierza Przysłopu (Przełęcz Przysłop) przez Kudłoń, trasę z Nowego Targu przez Bukowinę Waksmundzką (lub krótszą nieco drogę z Łopusznej przez Bukowinę Waksmundzką), wreszcie cały odcinek gorczański Głównego Szlaku Beskidzkiego – z Rabki – przez Maciejową i Stare Wierchy na Turbacz (ten odcinek niestety mocno uczęszczany) i dalej przez Kiczorę i Przełęcz Knurowską, a następnie Runek – na Lubań, skąd zejście do Krościenka. Jednak Moim ulubionym szlakiem w Gorcach jest droga z Turbacza przez Kiczorę na Gorc. Na tym ostatnim szlaku znajduje się najpiękniejsza moim zdaniem w Gorcach polana Jaworzyna Kamieniecka. Pierwszy raz zobaczyłem ją w połowie lat osiemdziesiątych i urzekły mnie falujące na wietrze wysokie trawy. Zatrzymaliśmy się tam na długo leżąc ukryci w trawach, gapiąc się w niebo, słuchając szumu wiatru i brzęczenia owadów. Szlak ten przemierzałem później także zimą i jesienią, odkrywając znaną wszystkim prawdę, że te same góry wyglądają zupełnie inaczej, kiedy wrócimy w nie o innej porze roku.
Pod Turbaczem na Polanie Rusnakowej znajduje się kaplica papieska – wybudowana w 1979 roku – również warta obejrzenia (Msze Święte tylko w sezonie: soboty - 18 niedziele: 8 - 11 - 16; lepiej jednak sprawdzić tel. w schronisku na Turbaczu, bo godziny mogą się zmieniać).

Osoby chcące uczestniczyć we Mszy Świętej w innych kościołach na terenie Gorców mogą znaleźć informację o godzinach ich odprawiania na stronie diecezji krakowskiej lub tarnowskiej.

Nocleg

Schroniska PTTK na Turbaczu (olbrzymie, ale zdarzyło mi się kiedyś nocować tam w trakcie ferii zimowych na schodach, bo inne kawałki podłogi były już zajęte), na Starych Wierchach i na Maciejowej (bacówka). Podstawowe informacje o schroniskach PTTK tutaj. Schronisko Hawiarska Koliba – szczegóły tutaj Oprócz tego istniały możliwości nocowania na Hali Długiej (tuż obok Turbacza w kierunku Kiczory) w prywatnym schronisku o podstawowym standardzie, ale za to świetnej atmosferze (Metysówka). Wedle ostatnich informacji Metysówka niestety już nie funkcjonuje. W rejonie Gorców funkcjonują także młodzieżowe schroniska, ale są to obiekty sezonowe, położone w szkołach (aktualną listę można uzyskać w PTSM tutaj). We wszystkich miejscowościach znajdziemy także noclegi w kwaterach prywatnych. W Gorcach w okresie letnim funkcjonują też bazy namiotowe - na Lubaniu oraz na Gorcu.

Wycieczki

1. Główny szlak beskidzki :
Rabka – Maciejowa (w tym miejscu dochodzi z Rabki Słonego) – Stare Wierchy – Turbacz – Kiczora – Przełęcz Knurowska – Runek – Lubań Marszałek – Krościenko. Szlak interesujący na całej długości, choć na odcinku Rabka – Turbacz, a zwłaszcza Rabka – Maciejowa oraz na odcinku Lubań – Marszałek dosyć uczęszczany.

2. Szlak :

Rabka – Olszówka – Poręba Wielka – Koninki – Turbacz – Bukowina Waksmundzka – Łopuszna. Na odcinku Koninki – Turbacz szlak stanowi jedną z krótszych tras do schroniska na Turbaczu; bardziej interesująca widokowo jest część od Turbacza do Łopusznej.
 

3. Szlak :

Raba Niżna – Niedźwiedź – Orkanówka (w tym miejscu dochodzi krótki szlak dojściowy z Koninek ) – Turbaczyk – Turbacz – Bukowina Waksmundzka – Nowy Targ. Szlak bardzo interesujący na odcinku od Niedźwiedzia aż po Nowy Targ, przy czym aż do Turbacza bardzo mało uczęszczany. Na odcinku Turbacz – Nowy Targ szlak bardzo widokowy, stanowi ciekawą alternatywę do bardzo uczęszczanego żółtego szlaku Nowy Targ (Kowaniec) – Turbacz.
 

4. Szlak :

Lubomierz Przysłop (Przełęcz Przysłop) – Kudłoń – Przełęcz Borek – Turbacz; w okolicach Kudłonia ładne polany górskie i szałasy. Na Kudłoń można też wejść z Koniny oraz z centrum Lubomierza. Do przełęczy Borek można dojść doliną Kamienicy z Rzek , od którego także odchodzi na szczyt Kudłonia.
 

5. Inne warianty wejścia na Turbacz
a) Z Koninek przez Tobołów (można ten odcinek pokonać wyciągiem krzesełkowym) i Obidowiec i dalej głównym szlakiem beskidzkim .
 

b) Z Nowego Targu (Kowańca) obok kaplicy „papieskiej”.
 

c) Z Łopusznej do Polany Zielenica i dalej głównym szlakiem beskidzkim .
 

d) Z Klikuszowej przez Bukowinę Obidowską ( prowadzący do z Kowańca).
 

6. Na Lubań

Oprócz głównego szlaku beskidzkiego prowadzą z Przełęczy Snozka (Krośnickiej) i Kamienicy przez Ochotnicę Dolną (kościół) oraz z Grywałdu i Ochotnicy Dolnej (ośrodek zdrowia - od polany Morgi ), a także z Tylmanowej.
 

7. Na Gorc

Obok polecanego wyżej szlaku z Kiczory prowadzą szlaki z Ochotnicy Dolnej (ośrodek zdrowia) – oraz z Ochotnicy Górnej obok schroniska Hawiarska Koliba, dochodzący do Kiczora – Gorc na zachód od szczytu Gorca, z Rzek przez Nową Polanę oraz ze Szczawy przez Nową Polanę ( od Nowej Polany ).
 

8. Na Stare Wierchy

Obok głównego szlaku beskidzkiego można dojść z Rabki – Zaryte przez Olszówkę, z Poręby Wielkiej, z Przełęczy Sieniawskiej (PKP Pyzówka, przez szczyt Obidowej (trasa Kraków – Zakopane) oraz z Nowego Targu (Kowańca) przez Bukowinę Obidowską (do tej ostatniej prowadzi też z centrum Nowego Targu inną trasą, i).
 

9. Szlak

Prowadzi od położonego przy trasie Kraków – Zakopane zabytkowego kościoła Świętego Krzyża, przez Piątkową, Ponice i Wierchową (tu skrzyżowanie z głównym szlakiem beskidzkim i niedaleko do bacówki na Maciejowej) do Poręby Wielkiej, zaś wiedzie z Rabki przez Piątkową koło wspomnianego kościoła Świętego Krzyża do Raby Wyżniej.

Proponowane wycieczki

1. Z Łopusznej na Turbacz do Polany Zielenica i dalej głównym szlakiem beskidzkim – z powrotem – Turbacz – Łopuszna przez Bukowinę Obidowską – stanowi to ciekawą całodzienną wycieczkę dla osób, które na jeden dzień zajrzą w Gorce własnym samochodem.

2. Z Poręby Wielkiej (Koninek) przez Tobołów i Obidowiec na Turbacz ( do Obidowca, dalej do schroniska na Turbaczu) i dalej przez Turbaczyk do Orkanówki, skąd zejście w dolinę do Koninek - to również ciekawa propozycja całodziennej wycieczki dla osób, które na jeden dzień zajrzą w Gorce własnym samochodem, można sobie skrócić drogę podjeżdżając na Tobołów wyciągiem krzesełkowym.

3. Z Przełęczy Snozka (Krośnickiej – dojazd PKS z Nowego Targu lub Krościenka) lub z Ochotnicy – dojazd PKS z Krościenka lub Nowego Targu – ( lub i) na Lubań z zejściem do Krościenka. 

4. Ze Szczawy (dojazd PKS z Limanowej) lub Rzek (dojazd PKS lub bus z Mszany Dolnej do Lubomierza Przysłopu) lub Z Ochotnicy na Gorc i dalej na Kiczorę, skąd na Turbacz, dalej zejście np. do Nowego Targu.

Wycieczki dłuższe niż jednodniowe łączą się zazwyczaj z noclegiem na Turbaczu.

Komunikacja

Autobusy PKS z Targu, Rabki i Szczawinicy dostępne tutaj
Rozkład jazdy busików z Nowego Targu do Klikuszowej i Pyzówki tutaj
PKS z Mszany Dolnej (Poręba Wielka – Koninki, Poręba Górna, Konina Halamy, Lubomierz i inne) tutaj
Rozkład jazdy busów z Mszany Dolnej tutaj
Rozkład jazdy PKS z Limanowej (m.in. kursy do Szczawy przez Kamienicę) tutaj